فدراليسم چيست ؟

هم اكنون در سراسر جهان ده ها كشور به صورت فدرال (غيرمتمركز)اداره    می شوند، كشورهاى ميشرفته اى چون آمريكا، كانادا،آلمان ، سويس، اطريش و استراليا و كشورهايى چون مكزيك ، آرژانتين ، آفريقاى جنوبى، مالزى، ونزوئلا، برزيل ، نيجريه،هندوستان ، روسيه ، و پاكستان داراى سيستم غيرمتمركز فدرال هستند.اگرچه سيستم هاى فدرال انواع ودلايل مختلفى دارند ولى انتخاب اين سيستم معمولاً به عنوان آخرین راد حل همزيستى مسالمت آميز ملت ها در قالب يك كشور واحد بوده است . سه دليل عمده اى كه باعث تشكيل حكومت هاى فدرال در بعضى كشورها می شود،وسعت جغرافيايى، تنوع ملى- فرهنگى ویااتحاد كشورهاى كوچك براى تشكيل كشورىقدرتمندتر بوده است . كه قطعاً بنابر دلايل اول و درم یعنى وسعت جغرافيایی وتنوع ملت هاى ساکن ايران سيستم فدرال در ايران يك ضرورت می باشد.

 يك كشورفدرال ازچندين ايالت تشكيل می شود. یک سيستم فدرال مناسب براى كشور ايران يك سیستم فدرال اتنيكى- زبانی (نظير كشورسويس ) است كه در آن مرز ايالت ها براساس محل سكونت ملت هاى مختلف ايرانی تعيين می شود، كه البته تقسيمات استانی در داخل هر ايالت می تواند وجود داشته باشد (مثلاً استان هاى آذربايجان شرقى و غربى و اردبيل و... در داخل ايالت آذربايجان ). در اين سيستم كشور داراى مجالس ودولت فدرال (مركزى) می باشد كه تركيب اعضاى آن معادل با تركيب جمعيتى كشور خواهد بود. علاوه بر آن هر ايالت براى خود مجلس و دولتى ايالتى (نخست وزير) خواهد داشت .

 مجالس ايالتى معمولا غير از امور مربوط به ارتش ، سياست پولى، سياست های خارجى كلان،برنامه ريزى هاى كلان اقتصادى كه به كل كشور مربوط می شوند، در بقيه موارد داراى اختيارات كامل و حق قانون گذارى هستند. در سيتم فدرال اتنيكى _ زبانى زبان هر ايالت (تركی، فارسى، لرى، بلوچى، عربى، كردى و ،...) در آن ايالت وكل كشور زبان رسمى يعنى زبان دولت و مجلس ايالتى، زبان ادارى و قضايى در آن ايالت محسوب مىشود كه از مدارس ابتدايى تا دانشگاه ها درآن ايالت به صورت اجبارى تدريس می گردد. در كنار زبان هاى رسمى يك يا چند زبان ارتباطى نيز در سراسركشور وجود خواهد داشت كه آن زبان يا زبان ها نيز در مدارس آموزش داده می شوند. البته نظام فدرال تنوع و الگوهاى زيادىدارد و براى انتخاب سيستم فدرال مناسب براى ايران احتياج به بررسی ومطالعه بيشتر می باشد.

اما مزاياى يك حكومت فدرال چيست :

* جلوگیری از رشد ديكتاتورى در نتيجه كنترل متقابل دول و مجالس ايالتى و فدرال يعنى كنترل قدرت توسط قدرت .

* حفظ و رشد زبان ها و فرهنك هاى گوناگون در يك كشور كه رشد و ارتقاء هر كدام به منزله رشد فرهنكى آن كشوراست .

*  توزيع قدرت ، بار مشكلات دولت مركزى رامی كاهد و اداره كشوررا آسانتر     می كند.

* با توزيع قدرت ، نقش مردم در سياست و اداره كشور بيشتر می شود.

* توزيع عادلانه امكانات و ثروت در تمامى مناطق يك كشور می تواند به رشد اقتصادى كل كشور بيانجامد.

* آزادى تصميم كيرى و قانون گذارى براى ايالات مختلف باعث رشد خلاقيت منطقه اى و رقابت بين ايالات می گردد.

* کاهش تنش هاى ناشى از اختلافات فرهنگى و قومى.

سيستم كنفدرال نيز به مجموعه اى از كشورهاى مستقل و متحد گفته می شود، نظير اتحاديه اروپا.

                     منبع :ایشیق (نشریه دانشجویان آذربایجانی دانشگاه علم و صنعت ایران )